Podstawy etyki Archive

Etyka epoki oświecenia cz. 7

Wcześniejszy post tej serii http://www.wais.com.pl/etyka-epoki-oswiecenia-cz-7/ Materializm i ateizm, zarówno jak etyka uległy w Anglii duchowi kompromisu, który opanował ją od siedemnastego wieku. Walka demokratycznych, wybijających się klas przeciw monarchicznej władzy państwowej, niezależnej od burżuazji i oddanej szlachcie feudalnej, przeciw monarchii z jej szlachtą dworską i jej kościołem państwowym zaczęła się w Anglii przeszło sto lat
Category: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 6

Wcześniejszy post tej serii http://www.wais.com.pl/etyka-epoki-oswiecenia-cz-5/ Widzimy tu rewolucyjne jądro francuskiej filozofii materialistycznej, zrzucającej na państwo istniejące winę wszystkich grzechów, winę sprzeczności pomiędzy interesami ogółu a jednostek. To podnosi ją ponad poziom starożytnego epikureizmu, ale to zarazem jeszcze bardziej osłabia pozycję jej etyki. Chodziło tu bowiem nie tylko o to, aby znaleźć najlepszą formę państwa i
Category: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 5

Według materialistów francuskich, rodzaj i forma poglądów moralnych oraz poziom popędów moralnych zależą od stosunków życiowych ludzi, mianowicie od konstytucji państwa i od wychowania, Powoduje ludźmi zawsze interes własny. Ale ten interes może stać się w najwyższym stopniu interesem socjalnym, jeżeli społeczeństwo jest tak zorganizowane, że interes własny zlewa się z interesem ogółu, że popędy
Category: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 4

Przyczyny tego nowego epikureizmu miały wiele podobieństwa do przyczyn epikureizmu starego, tak samo i rezultaty, do których doszły. Pomimo to w jednym punkcie zasadniczym stary epikureizm różnił się gruntownie od nowego. Stary epikureizm nie objawiał się jako przewrót tradycyjnych poglądów religijnych; umiał się do nich zastosować. Nie był bowiem nauką klasy rewolucyjnej, głosił nie walkę,
Category: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 3

W rzeczywistości oraz w naturalnych popędach ludzi myśliciele jej widzieli zarodki wszelkiego dobra, a nie wszelkiego zła. Ten nowy kierunek myśli znalazł jednak z początku wdzięczną publiczność nie tylko wśród najbardziej postępowych warstw burżuazji, ale i wśród szlachty dworskiej, która wówczas zdobyła sobie taką nieograniczoną władzę w państwie, że w pogoni za rozkoszą życia również
Category: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 2

Jednocześnie z wystąpieniem na pierwszy plan etyki rozpoczyna się nowa nauka, nieznana światu starożytnemu, specjalne dziecko kapitalistycznej produkcji towarowej, mająca za zadanie wyjaśnić ją: ekonomia polityczna. Ale w etyce znajdujemy znowu trzy istniejące obok siebie kierunki, wykazujące niejedną paralelę z trzema kierunkami starożytności, platonowskim, epikurejskim i stoicyzm: antymaterialistyczny — tradycyjna etyka chrześcijańska — i materialistyczny,
Category: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 1

Od czasu Odrodzenia zaczęło się znowu ożywiać badanie natury, a wraz z nim filozofia, która odtąd aż do wieku osiemnastego była przeważnie filozofią natury i jako taka rozszerzyła nasze poznanie daleko poza granice, osiągnięte w świecie starożytnym, opierając się na postępach, którymi Arabowie wieków średnich w naukach naturalnych wyprzedzili wiedzę grecką. Szczytem tej epoki filozoficznej
Category: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 15

Ale etyka i religia uchodziły teraz za nierozwiązalnie złączone zjawiska. Wprawdzie prawo moralne było logicznym twórcą Boga jedynego, ale w chrześcijaństwie raczej Bóg występuje jako twórca prawa moralnego. Bez wiary w Boga, bez religii niema moralności. Każda kwestia etyczna stała się kwestią teologii, a ponieważ najpierwotniejszą, najbardziej naiwną formą wszelkiego buntu socjalnego jest bunt moralny,
Category: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 14

Samemu nawet duchowieństwu chrześcijańskiemu — przynajmniej w jego masie — świat nie wydawał się więcej padołem nędzy, i ono przejęte było radością używania, pogodnym duchem epikureizmu, i to epikureizmu zgrubiałego, który nie miał nic wspólnego z jego pierwotną, starożytną filozofią. Pomimo to duchowieństwo musiało się trzymać etyki chrześcijańskiej, ale już nie jako wyrazu swych własnych
Category: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 13

Nowy element do chrześcijaństwa wniosła wędrówka narodów, stwarzając na miejsce upadłego społeczeństwa państwa rzymskiego nowe społeczeństwo, w którym stare, słabe resztki rzymskiej produkcji i rzymskiej filozofii, zmieszane z młodzieńczo-świeżą materią giermańską i z jej naiwnym, zadowolonym z życia światopoglądem, wytworzyły nowy osobliwy układ życia. Z jednej strony kościół chrześcijański stał się węzłem, łączącym nowe twory
Category: Podstawy etyki