Etyka epoki oświecenia cz. 5

Według materialistów francuskich, rodzaj i forma poglądów moralnych oraz poziom popędów moralnych zależą od stosunków życiowych ludzi, mianowicie od konstytucji państwa i od wychowania, Powoduje ludźmi zawsze interes własny. Ale ten interes może stać się w najwyższym stopniu interesem socjalnym, jeżeli społeczeństwo jest tak zorganizowane, że interes własny zlewa się z interesem ogółu, że popędy […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 4

Przyczyny tego nowego epikureizmu miały wiele podobieństwa do przyczyn epikureizmu starego, tak samo i rezultaty, do których doszły. Pomimo to w jednym punkcie zasadniczym stary epikureizm różnił się gruntownie od nowego. Stary epikureizm nie objawiał się jako przewrót tradycyjnych poglądów religijnych; umiał się do nich zastosować. Nie był bowiem nauką klasy rewolucyjnej, głosił nie walkę, […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 3

W rzeczywistości oraz w naturalnych popędach ludzi myśliciele jej widzieli zarodki wszelkiego dobra, a nie wszelkiego zła. Ten nowy kierunek myśli znalazł jednak z początku wdzięczną publiczność nie tylko wśród najbardziej postępowych warstw burżuazji, ale i wśród szlachty dworskiej, która wówczas zdobyła sobie taką nieograniczoną władzę w państwie, że w pogoni za rozkoszą życia również […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 2

Jednocześnie z wystąpieniem na pierwszy plan etyki rozpoczyna się nowa nauka, nieznana światu starożytnemu, specjalne dziecko kapitalistycznej produkcji towarowej, mająca za zadanie wyjaśnić ją: ekonomia polityczna. Ale w etyce znajdujemy znowu trzy istniejące obok siebie kierunki, wykazujące niejedną paralelę z trzema kierunkami starożytności, platonowskim, epikurejskim i stoicyzm: antymaterialistyczny — tradycyjna etyka chrześcijańska — i materialistyczny, […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka epoki oświecenia cz. 1

Od czasu Odrodzenia zaczęło się znowu ożywiać badanie natury, a wraz z nim filozofia, która odtąd aż do wieku osiemnastego była przeważnie filozofią natury i jako taka rozszerzyła nasze poznanie daleko poza granice, osiągnięte w świecie starożytnym, opierając się na postępach, którymi Arabowie wieków średnich w naukach naturalnych wyprzedzili wiedzę grecką. Szczytem tej epoki filozoficznej […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 15

Ale etyka i religia uchodziły teraz za nierozwiązalnie złączone zjawiska. Wprawdzie prawo moralne było logicznym twórcą Boga jedynego, ale w chrześcijaństwie raczej Bóg występuje jako twórca prawa moralnego. Bez wiary w Boga, bez religii niema moralności. Każda kwestia etyczna stała się kwestią teologii, a ponieważ najpierwotniejszą, najbardziej naiwną formą wszelkiego buntu socjalnego jest bunt moralny, […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 14

Samemu nawet duchowieństwu chrześcijańskiemu — przynajmniej w jego masie — świat nie wydawał się więcej padołem nędzy, i ono przejęte było radością używania, pogodnym duchem epikureizmu, i to epikureizmu zgrubiałego, który nie miał nic wspólnego z jego pierwotną, starożytną filozofią. Pomimo to duchowieństwo musiało się trzymać etyki chrześcijańskiej, ale już nie jako wyrazu swych własnych […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 13

Nowy element do chrześcijaństwa wniosła wędrówka narodów, stwarzając na miejsce upadłego społeczeństwa państwa rzymskiego nowe społeczeństwo, w którym stare, słabe resztki rzymskiej produkcji i rzymskiej filozofii, zmieszane z młodzieńczo-świeżą materią giermańską i z jej naiwnym, zadowolonym z życia światopoglądem, wytworzyły nowy osobliwy układ życia. Z jednej strony kościół chrześcijański stał się węzłem, łączącym nowe twory […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 12

Ale ta prosiła, to jest praogień, jest materialną, znajduje się nie poza naturą, lecz w niej samej, a dusza jest śmiertelną, chociaż posiada dłuższe istnienie, aniżeli ciało ludzkie. W końcu i ona pochłoniętą zostaje przez praogień. Stoicyzm i platonizm stały się wreszcie elementami chrystianizmu i w tej formie pokonały epikureizm materialistyczny. Materializm jego mógł zadowalać […]
Kategoria: Podstawy etyki

Etyka świata starożytnego i chrześcijaństwa cz. 11

Ale w przeciwieństwie do Platona, widziała w prawie moralnym nie coś nadnaturalnego, lecz produkt natury. Cnota wynika z poznania natury; człowiek osiąga szczęście, jeżeli działa zgodnie z naturą, to jest zgodnie z wszechświatem, czyli z rozumem świata. Poznać naturę i zgodnie z nią postępować rozumnie, to jest cnotliwie, poddawać się dobrowolnie jej konieczności, nie troszcząc […]
Kategoria: Podstawy etyki